EREĞLİ’DE 900 YILLIK SAVAŞIN İZLERİ ARANIYOR: 1101 HAÇLI SEFERİ İÇİN YENİ ARAŞTIRMA

Konya’nın Ereğli ilçesi, yaklaşık 900 yıl önce Anadolu Selçuklu kuvvetleri ile Haçlı ordusu arasında yaşanan büyük bir savaşın izlerinin bulunması amacıyla yürütülen araştırmalara ev sahipliği yapıyor. Ereğli Belediye Meclisinin ekim ayı toplantısında, 1101 Haçlı Seferi kapsamında Ereğli çevresinde yaşanan savaşın güzergâhı ve muharebe alanının belirlenmesine yönelik bilimsel araştırma için Ereğli Belediyesi ile Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği arasında iş birliği yapılması gündeme geldi. Araştırmaya farklı üniversitelerden akademisyenlerin dahil olması, belediyenin ise çalışmalara ayni destek sağlaması planlanıyor.

HAÇLI ORDUSUNUN ANADOLU'DAKİ SON DURAĞI EREĞLİ OLDU

1101 yılındaki sefer, 1097'deki Birinci Haçlı Seferi'nin ardından Kudüs'te kurulan Haçlı hakimiyetini güçlendirmek amacıyla Avrupa'dan Anadolu'ya gönderilen yeni orduların seferiydi. TÜBİTAK Ansiklopedisi'ne göre 1101 yılında Lombard, Fransız ve Almanlardan oluşan üç büyük Haçlı ordusu peş peşe Anadolu'ya geçti. Bu orduların Anadolu'daki ilerleyişi Merzifon, Konya ve Ereğli çevresindeki savaşlarla durduruldu. Ereğli'ye ulaşan üçüncü ordu ise Aquitaine Dükü IX. Guillaume ile Bavyera Dükü IV. Welf'in komutasındaki Fransız ve Alman birliklerinden oluşuyordu. Akademik çalışmalarda aktarıldığına göre ordu, İznik'ten güneye yönelerek Akşehir üzerinden Konya'ya, buradan da İsmil güzergâhıyla Ereğli'ye ilerledi. Haçlıların Ereğli'nin batısındaki Akgöl Ovası'na ulaştığı ve burada Selçuklu kuvvetlerinin saldırısına uğradığı belirtiliyor.

SAVAŞ NEREDE YAPILDI?

Tarih kaynakları savaşın Ereğli ve Akgöl çevresinde gerçekleştiğine işaret ediyor ancak savaş alanının bugünkü arazi üzerindeki kesin konumunun belirlenmesi için arkeolojik ve coğrafi araştırmalara ihtiyaç duyuluyor. Çalışmalar yalnızca tarihi metinlerin incelenmesiyle sınırlı değil. Arazi üzerinde yüzey araştırmaları yapılarak savaşın gerçekleşmiş olabileceği bölgelerde maddi izler aranıyor. 2025 yılında bu amaçla 15 kişilik bilim insanı ve uzman ekibi Ereğli'de yüzey araştırmasına başladı. Çalışmalar Akhüyük ve Çiller mahalleleri arasındaki bölgede yoğunlaştırıldı. Ekip, özellikle tarihi taş köprü çevresinde araştırma yürüttü.

15 KİŞİLİK EKİP ARAZİDE ÇALIŞTI

2025'te başlayan araştırmada eski Çad ve Senegal Büyükelçisi Prof. Dr. Ahmet Kavas, İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Osteoarkeoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Vedat Onar, Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı Serhat Şahin ve Selçuk Üniversitesi Öğretim Üyesi Harita Mühendisi Dr. Ömür Esen'in de aralarında bulunduğu 15 kişilik ekip görev aldı. Araştırmalar belirli dönemlerde farklı bölgelerde sürdürülecek şekilde planlandı. Çalışmaların ilerleyen aşamalarında elde edilen bulguların Ereğli halkıyla “Kent Sohbetleri” kapsamında paylaşılması da planlandı.

Araştırmayla Haçlı ordusunun Ereğli'ye hangi güzergâhtan ulaştığının, savaş alanının hangi coğrafi özelliklere sahip olduğunun ve savaş sırasında kullanılan geçiş noktalarının daha kesin biçimde ortaya konulması hedefleniyor. 

Akademik araştırmalarda Haçlı ordusunun Ereğli'nin batısındaki Akgöl Ovası'na ulaştığı ve Ereğli suyu yakınlarında pusuya düşürüldüğü aktarılıyor. Belleten'de yayımlanan Ebru Altan'ın çalışmasında, üçüncü Haçlı ordusunun Anadolu'da ulaşabildiği son noktanın Akgöl Ovası olduğu ve ordunun 5 Eylül 1101'de Ereğli suyu yakınlarında imha edildiği belirtiliyor.

KILIÇ ARSLAN'IN ANADOLU SAVUNMASINDA ÖNEMLİ BİR DÖNÜM NOKTASI

1101 seferleri Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan döneminde gerçekleşti. Üç Haçlı ordusunun Anadolu'da art arda yenilgiye uğratılması, Haçlıların Birinci Sefer sonrasında Anadolu üzerinden doğuya ilerlemesini zorlaştıran önemli gelişmelerden biri oldu. TÜBİTAK'ın Haçlı Seferleri maddesinde, 1101 yılında Anadolu'ya gelen üç büyük ordunun Merzifon, Konya ve Ereğli yakınlarında imha edildiği aktarılıyor. Ereğli'deki savaş ise bu üç askeri harekâtın son halkalarından biri olarak tarih kaynaklarında yer alıyor.

Ereğli'deki çalışma yeni başlatılan bir araştırmadan ibaret değil. 2025 yılında savaş alanının tespiti için saha çalışmaları başladı. Aynı yıl Ereğli Belediye Başkanı ile Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği arasında “1101 Yılı Haçlı Seferi III. Ordunun Herakleia (Ereğli) Savaş Güzergâh ve Konumunun Tespiti Yüzey Araştırması” kapsamında iş birliği yapıldığı bildirildi. Ekim 2026'da belediye meclisinin gündemine gelen yeni iş birliği de bu çalışmaların devamlılığı açısından önem taşıyor.

Mecliste aktarılan bilgilere göre belediyenin desteği doğrudan finansman şeklinde değil; araştırma ekibinin ihtiyaç duyduğu konaklama, ulaşım ve benzeri ayni destekler üzerinden sağlanacak.