SONBAHARDA OLAĞANÜSTÜ HAVA OLAYLARI GERÇEKLEŞEBİLİR

Akdeniz’de son yıllarda art arda kırılan deniz yüzeyi sıcaklığı rekorları, yaz sıcaklıklarının yanı sıra sonbaharda yaşanabilecek hava olaylarına ilişkin endişeleri de artırdı. İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, deniz yüzeyindeki sıcaklığın atmosferle gerçekleşen ısı ve nem alışverişinde belirleyici olduğunu belirterek, Akdeniz’de biriken enerjinin önümüzdeki dönemde hava sistemleri açısından önemli bir kaynak oluşturabileceğini ifade etti.

Tağıl, Akdeniz’deki asıl dikkat çekici durumun yalnızca hava sıcaklıklarının yüksek olması olmadığını, denizin olağanüstü miktarda ısı depoladığını söyledi. 2026’nın ilk yarısında Akdeniz genelindeki deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun yıllar ortalamasının yaklaşık 2 derece üzerinde seyrettiğini belirten Tağıl, ortalama sıcaklığın 28,4 derece civarına ulaştığını, özellikle Doğu Akdeniz’de tarihi seviyelere yaklaşan değerlerin görüldüğünü aktardı.

AKDENİZ’DE BİRİKEN ISI SONBAHARA TAŞINIYOR

Deniz yüzeyindeki yüksek sıcaklıkların sonbaharda atmosferi besleyen önemli bir enerji ve nem kaynağı oluşturabileceğini belirten Tağıl, özellikle ekim ve kasım aylarına dikkat çekti. Tağıl, yüksek deniz sıcaklıklarının uygun atmosferik koşullarla bir araya gelmesi halinde şiddetli sağanak, aşırı yağış, ani sel ve taşkınların yanı sıra kuvvetli fırtınaların oluşumunu destekleyebileceğini söyledi.

Tağıl, “Eğer bu yüksek deniz sıcaklıkları sonbahara taşınır ve uygun atmosferik koşullarla birleşirse, şiddetli sağanakları, aşırı yağışları, ani sel ve taşkınları ile kuvvetli fırtınaları besleyebilecek ilave enerji ve nem sağlayabilir. Özellikle ekim ve kasım aylarında bu risk daha belirgin hale gelebilir.” ifadelerini kullandı.

Akdeniz’deki sıcaklık artışının yeni bir durum olmadığını belirten Tağıl, 2023 yılından bu yana deniz yüzeyi sıcaklıklarında dikkat çekici rekorların görüldüğünü söyledi. Bu yıl temmuz ve ağustos aylarının ilk yarısında Akdeniz’de daha önce görülmemiş sıcaklık seviyelerine ulaşıldığını ifade eden Tağıl, denizin geçmiş dönemlerden taşıdığı ısının üzerine yeni ısı eklenmeye devam ettiğine dikkat çekti.

“MEDİCANE” İÇİN TEK BAŞINA SICAK DENİZ YETERLİ DEĞİL

Akdeniz’de zaman zaman görülen ve tropikal siklonlara benzer özellikler taşıyan “medicane” sistemleri açısından da deniz sıcaklığının önemli bir unsur olduğunu belirten Tağıl, ancak yüksek deniz sıcaklığının tek başına bu tür sistemlerin oluşacağı anlamına gelmediğini vurguladı.

Tağıl’a göre bir sistemin gelişebilmesi için uygun alçak basınç yapısının yanı sıra atmosferik kararsızlık, yeterli nem ve uygun rüzgar koşullarının da aynı anda oluşması gerekiyor. Ancak denizin olağanüstü sıcak olması, bu şartların oluşması durumunda sistemin gelişmesi için daha fazla enerji sağlayabiliyor.

Tağıl, 2023 yılında yaşanan sürecin bu açıdan dikkat çekici örneklerden biri olduğunu belirterek, sıcak deniz yüzeylerinin uygun atmosferik koşullarla birleştiğinde aşırı hava olaylarının şiddetini artırabilecek bir ortam oluşturabileceğini ifade etti.

KARADENİZ’DE DE SICAKLIKLAR NORMALİN ÜZERİNDE

Sıcaklık artışı yalnızca Akdeniz ile sınırlı değil. Tağıl, Doğu Karadeniz’de deniz yüzeyi sıcaklıklarının da mevsim normallerinin yaklaşık 1 ila 2 derece üzerinde seyrettiğini belirtti. Bu durumun Akdeniz’in yanı sıra Karadeniz’de meydana gelebilecek kuvvetli yağış ve fırtınalar için de ilave nem ve enerji kaynağı oluşturabileceğini söyledi.

Tağıl ayrıca Pasifik Okyanusu’nda güçlü bir El Nino gelişme ihtimalinin küresel iklim sistemi açısından takip edilmesi gereken bir başka unsur olduğunu belirtti. Ancak Akdeniz’deki olağanüstü sıcaklıkların doğrudan El Nino’ya bağlanmaması gerektiğini vurgulayan Tağıl, bölgedeki uzun vadeli ısınmanın temel nedeninin küresel iklim değişikliği olduğunu ifade etti.

Akdeniz’de biriken yüksek ısının sonbahara taşınıp taşınmayacağı ve atmosferik koşullarla nasıl birleşeceği, önümüzdeki aylarda yaşanabilecek hava olaylarının seyri açısından önem taşıyor. Mevcut tablo ise özellikle sonbahar döneminde aşırı yağış ve fırtına gibi olağanüstü hava olaylarının yakından takip edilmesi gerektiğine işaret ediyor.